“Ach freule”: Een gelaagde ontmoeting met het koloniale verleden

“We hebben deze iconische tekening zo vaak bekeken, besproken, bekritiseerd, geanalyseerd … maar nooit stilgestaan bij de maker: wie hij was, wat hem dreef, en welk verleden hij met zich meedroeg“.

Auteur en kleindochter Elena Beelaerts van Blokland bracht daar onlangs verandering in. Tijdens een boeiende lezing in de Universiteitsbibliotheek nam zij het publiek mee op een persoonlijke én geschiedkundige zoektocht naar haar voorvader Theodore Bray, de man achter vele bekende 19e-eeuwse tekeningen van situaties in Suriname en op de Surinaamse plantages. Bray, die niet alleen als tekenaar maar ook als plantagehouder actief was, bleek geen onbekende voor Suriname, maar zijn levensverhaal bleef tot voor kort onderbelicht.

Tijdens de lezing deelde Elena hoe haar onderzoek uitmondde in een confronterende reis langs familiearchieven, koloniale bronnen en vergeten verhalen. In haar boek verbindt ze archiefmateriaal met persoonlijke reflectie: een balans tussen empathie en kritische analyse. Ze beschrijft de tegenstelling tussen trots op haar artistieke voorouder en de morele vragen over diens rol in het koloniale systeem. Deze gelaagdheid gaf de lezing grote diepgang.

Het publiek was geraakt én nieuwsgierig. Tijdens de interactieve vragenronde kwamen thema’s aan bod zoals verantwoordelijkheid voor het koloniaal verleden, institutioneel geheugen, herstel en erfgoed, en de rol van nazaten bij het herschrijven van die geschiedenis. De lezing vormde een ruimte voor open gesprek – met oog voor de complexiteit van het verleden én het heden.

Aan het eind van de bijeenkomst overhandigde Elena Beelaerts van Blokland een exemplaar van Ach freule aan mw. Tanya Sitaram, directeur van de Universiteitsbibliotheek. Het boek is beschikbaar en raadpleegbaar in de Studiezaal en vormt een waardevolle toevoeging aan de Suriname-collectie.